Yapay zeka sıcaklık kontrolü ile balık yetiştiriciliğini iyileştiriyor

Çukurova Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Suat Dikel’e göre su ürünleri mekanizasyonu, balık yetiştiriciliği sektöründeki dönüşümün temel yapısını oluşturuyor.

Su Ürünleri Mekanizasyonunun Üreticiye Sağladığı Olanaklar

Prof. Dr. Suat Dikel "Su ürünleri mekanizasyonu, üretimin her safhasında üreticiye olanak sağlayan tüm süreçleri insan yerine makineler, otomasyon sistemleri ve teknolojik çözümlerle daha etkin ve verimli hale getirme sürecini ifade eder" şeklinde konuştu.

Balık Haber’e açıklamalarda bulunan Prof. Dr. Suat Dikel, mekanizasyonun amacının yalnızca otomasyonla sınırlı olmadığını, aynı zamanda iş süreçlerini iyileştirmek, üretkenliği artırmak, işlemlerin daha az maliyetli olmasını sağlamakla ilgili sorunları çözmek gibi hedefleri barındırdığını ve mekanizasyon sayesinde yetiştiricinin mevcut potansiyelini çok daha iyi kullanabildiğini belirtti.

Yetiştiricilikte canlının ideal sıcaklık isteğini sağlayarak ve metabolizmasını gereğince zorlayarak kısa sürede yüksek verim elde edilmeye çalışıldığını ifade eden Prof. Dr. Suat Dikel, bu nedenle sıcaklık yönetiminin ticari bir zorunluluk olduğunu belirtti.

Prof. Dr. Dikel'in sıcaklığın süreyi kısalttığına yönelik verdiği örnekte; “Seyhan Baraj Gölü’nde kışın bile 18 ºC civarında bulunan suda tutulan alabalıklar, pazar ağırlığına 75 günde ulaşırken, 14 ºC civarında olan Toros Dağları'ndaki kardeş sürüler aynı ağırlığa ancak 9 ayda ulaşabiliyor. Bu durum, sadece birkaç derecelik sıcaklık farkının üreticiye 6 aylık dönemde iki farklı ürün hasat etme imkanı verdiğini gösteriyor” ifadelerini kullandı.

Sıcaklık yönetiminin süreyi kısaltmadaki önemine yönelik deneysel çalışmalarına da değinen Prof. Dr. Dikel, “İklim değişikliği ve küresel ısınmanın zorlayıcı etkisinin ötesinde aynı coğrafik yapı içerisinde iki farklı ürünü yetiştirmenin olanaklarını inceledik. Bu amaçla Seyhan Baraj Gölü’nde kış şartlarında soğuk iklim balığı olan alabalık ile yaz şartlarında sıcak iklim balığı olan tilapianın yetiştiriciliğini aynı yıl içerisinde denedik ve oldukça başarılı sonuçlar elde ettik” dedi.

İklim değişikliği nedeniyle yaşanan ani sıcaklık dalgalanmaları ve çevresel parametrelerdeki kontrolsüz değişimlerin olduğunu belirten Prof. Dr. Dikel, bu durumun hassas dengeleri bozduğunu, sektörün ayakta kalabilmesi için mekanizasyon adı verilen teknolojik dönüşümün benimsenmesi gerektiğine dikkat çekti.

Balık Yetiştiriciliğinde Modern Sıcaklık Kontrol Yöntemleri

Balık yetiştiriciliğinde sıcaklık yönetimi, artık çaba değil, bir mühendislik gerekliliğidir. Yetiştiricilik sistemlerimiz geliştikçe, sıcaklığı kontrol etme becerimiz de gelişti. Özellikle yoğun üretim yapılan tesislerde su sıcaklığının sabit tutulması için kullanılan teknolojilere değinen Prof. Dr. Suat Dikel, "Biz burada suyu hem soğutabilen hem de ısıtabilen eşanjörleri (Isı Değiştiricileri) kullanıyoruz. Bu sistemler, aynı işletmede farklı boy ve türdeki balıklara dahi talep ettiğimiz ideal sıcaklık olanağını kesintisiz sağlıyor" ifadelerini kullandı.

Sıcaklık Yönetimindeki Su Akış Hızının Önemi

Soğuk iklim balıkçılığında, yüksek sıcaklık ve düşük oksijen riskiyle karşılaşmamak için kafeslerdeki akıntı hızının yüksek olduğu yerlerin tercih edildiğini belirten Prof. Dr. Dikel, Sıcak iklim balıkları yetiştiriciliğinde ise tam tersi olduğunu, suyun akış hızını azaltıp güneşten yararlanarak su sıcaklığının yükseltilmesi gerektiğini belirtti. Sıcaklık kontrolü ile besleme sistemlerinin uyumlanmasına dikkat çeken Prof. Dr. Dikel, "Sıcaklığı yönetmek, balığın en verimli olduğu anda, en doğru şekilde beslenmesini sağlamak demektir. Bu nedenle sıcaklık kontrol sistemleri ile uyumlu çalışan Otomatik Yemleme Sistemleri de devreye girer. Bu sistemler, yem israfını önlerken bir taraftan da balıklarımızın daha hızlı büyümesine olanak sağlar." şeklinde konuştu.

Prof. Dr. Dikel, akuakültür sektörünün geldiği noktada yapay zekanın rolüne ve zorluklarına da değindi. Mekanizasyonun geldiği noktada, üretim süreçlerinin yapay zeka ile yönetilmesini ve analiz edilmesinin su sıcaklığı, oksijen, tuzluluk ve yemleme miktarı gibi birçok anlık takibin artık yapay zeka sistemleriyle yapıldığını belirtti.

Yapay zekanın sektöre faydalarını açıklayan Prof. Dr. Suat Dikel, "Yapay zeka uygulamaları ile tüm senaryolar incelenerek üretim süreçleri optimize edilebiliyor. Bu sayede, gelecekteki sıcaklık değişimleri ve iklim riskleri önceden analiz edilerek balıkların sağlığı ve verimi için gereken en ideal ortam sürekli olarak sağlanmış oluyor. Yapay zeka, iklim değişikliğinin neden olduğu öngörülemezlik karşısında sektöre istikrar ve güvence sunan önemli araç olarak görülüyor." ifadelerini kullandı.

Mekanizasyonun küresel gıda güvenliğindeki görevine dikkat çeken Prof. Dr. Dikel, sözlerine şöyle devam etti. "Mekanizasyon, sadece balıkların büyümesini hızlandırmakla kalmıyor, aynı zamanda dünya genelinde vahşi balık stokları azalırken sürdürülebilir gıda kaynağı sağlama görevini de üstleniyor. Ancak bu endüstriyel dönüşümün getirdiği zorluklar da var. Otomasyon sistemlerinin ilk yatırım maliyetleri yüksektir ve küçük işletmeler için büyük bir engel teşkil eder. Ayrıca mekanizasyon geleneksel el emeği yoğun işleri azaltarak, yerel balıkçı topluluklarının geçim kaynaklarını ve kültürel mirasları için tehdit unsuru olabilir. Bunun yanında, mekanize sistemler yüksek enerji tüketimine, su kullanımına ve atık yönetimine dair çevresel kaygıları da beraberinde getirir.”

Prof. Dr. Suat Dikel, "Deniz ürünlerine olan küresel talebi karşılamak ve iklim değişikliğinin oluşturduğu risklerle mücadele etmek için akuakültür, tarihsel gelişimini tamamlayarak teknolojiye bağımlı hale geldi. Sektörün geleceği, artan talebi karşılarken, yapay zeka kullanarak verimliliği artırmak bunun beraberinde zamanda çevresel, sosyal zorlukları aşma becerisine bağlı olacaktır." diyerek sözlerini tamamladı.

Haber - Rümeysa Nur Karaosmanoğlu